Pojawiająca się w sztuce różnych epok tendencja do wiernego, obiektywnego, zgodnego z bezpośrednią obserwacją natury odtwarzania otaczającego świata, wynikająca z pojmowania sztuki jako naśladowania rzeczywistości (m.in. klasyczna sztuka grecka, renesans włoski, malarstwo holenderskie XVII w., twórczość braci Le Nain, a w sztuce XX w. np. hiperrealizm, w którym jednak przesadna precyzja w odtwarzaniu szczegółów prowadzi do powstania nierealistycznego efektu ogólnego); termin wieloznaczny ze względu na różne definicje rzeczywistości oraz wielość artystycznych konwencji realistycznego przedstawiania. Nieostra jest także definicyjna granica między realizmem a naturalizmem w sztuce. Kierunek w malarstwie i rzeźbie 2. połowy XIX w., zakładający wierne i bezpośrednie odtwarzanie wyłącznie rzeczywistości postrzeganej zmysłowo. Jego początkową datę wyznacza wystawa prac G. Courbeta, zorganizowana przez samego artystę pod nazwą Le Réalisme w oddzielnym pawilonie, gdy jury wystawy światowej w Paryżu 1855 nie przyjęło kilku spośród zgłoszonych przez niego obrazów; zaprezentował na niej prace o charakterze programowym, którymi kwestionował tradycyjną formułę malarstwa historycznego, przedstawiając w wielkim formacie, bez upiększeń zwykłe, pozbawione morału sceny z życia codziennego (Kamieniarze, Pogrzeb w Ornans).