Jeden z najwybitniejszych twórców malarstwa realistycznego w Polsce. Studiował w Warszawie w pracowni W. Gersona i w Warszawskiej Klasie Rysunkowej; 1871-74 przebywał w Monachium, gdzie związał się z polską kolonią artystyczną skupioną wokół J. Brandta i M. Gierymskiego, przyjaźniąc się z S. Witkiewiczem i A. Chmielowskim; uczęszczał do akademii monachijskiej; 1874 przebywał na Ukrainie - skąd wywodzą się jego obrazy o znaczeniu programowym dla polskiego realizmu, o które toczył (1874-75) batalię z konserwatywną krytyką; 1875-87 przebywał w Paryżu, wyjeżdżał jedynie na krótko do Włoch i kilkakrotnie do Polski; po powrocie do kraju osiadł we wsi Kuklówka na Mazowszu, tworzył tu w coraz większej izolacji od czynnego życia i współczesnych mu prądów artystycznych. Po pierwszych obrazach, w których przeważały wpływy Gersona, nastąpiło wyraźne ukształtowanie się stylu Chełmońskiego w bezpośrednim obcowaniu z naturą wśród mazowieckich pól i ukraińskich stepów. Charakterystyczny dla artysty realizm i wrażliwość na piękno rodzimych okolic znalazły odbicie w krajobrazach (Żurawie 1870), a żywiołowy temperament i wirtuozeria formy przejawiły się w przedstawieniach pędzących i brnących w śniegu zaprzęgów (Powrót z balu 1873, Sanna 1873) i w świetnie charakteryzowanych scenach